Kritike

Sava Stepanov: kARToni

U dosadašnjem opusu Slobodana Kneževića izrada ručno rađenih kARTona ima istoriju dugu skoro pune tri decenije. Sve je započeto početkom osamdesetih godina proteklog veka kada je ovaj grafičar iznašao autentičan način da ekskluzivno izrazi vlastitu osećajnost i jedan specifičan umetnički senzibilitet. Njegovi radovi su se sasvim "prirodno" uklopili u tadašnju postmodernističku klimu kojom je, posle decenijske dominacije konceptualizma i nematerijalne umetnosti (ideja = forma), obnavljan status i dignitet konkretnog dela. Rani kARToni su struktuirani kao slojeviti nanosi očvrsle i diskretno obojene papirne melase. Knežević postupkom kontrolisane slučajnosti ostvaruje konzistentne ali vibrantno ekspresivne kompozicije - plastičke celine kartona su se doimale poput sintetičke tvorevine uzbudljive površinske fakture, ali i kao svojevrsne reifikovane i "uosećajene" kartonske tvorevine nepravilnih oblika i neuobičajenih formata. U nekim poznijim ostvarenjima, Kneževićevi kARToni su izraženi kao zasebni formalno-prostorni objekti čije se dejstvo proširuje i na treću, prostornu dimenziju...

U aktuelnom trenutku Slobodan Knežević svoje Radove sa papirom definiše poput svojevrsnih slikovnih tvorevina jasnih geometrijskih karakteristika. Umetnik celokupni proces nastajanja kartona strogo kontroliše - motivska geometrijska napomena, zasnovana na dominaciji linije i minimalističke geometrijske površine, "ugrađena" je u koncept i u ukupnu strukturu svakog ostvarenja. Linije prizivaju "lenjirsku" pravilnost i preciznost ali zbog karakterističnosti „crtačkog" postupka one poseduju osobenu tihu, diskretno dejstvenu ekspresivnost. Uz to, crtež se definiše kao otvoren linijski sistem, kao crtež koji nema svoju kompozicijsku zaokruženost, zatvorenost, konačnost... Umesto ranijeg ekspresivnog zamaha, u aktuelnim ostvarenjima plastička i linijska struktura je promišljena, konzistentna, harmonizirana, zasnovana na čvrstim pravougaonim sklopovima. Najčešće, Kneževićevi radovi se definišu kao "složenice" u kojima se linije pojedinačnih "listova" dodiruju, nastavljaju, sklapaju u nove smislene geometrijsko-linijske sklopove - proširujući i jačajući ideju senzibiliziranog reda i racionalizma.

U tom i takvom geometrijskom estetizmu, u tim racionalistički organizovanim crtežima, postoji i jasna etička napomena: Slobodan Knežević i ovim svojim umetničkim ostvarenjima, zapravo, nastoji da izrekne svoj stav primeren vremenu permanentne i transformišuće krize; nastoji da iznađe i nametne "poruku" koja će nas uveriti u mogućnost daljeg toka egzistencije. U tom smislu on nam nudi sistem likovnih elemenata isprepletanog blago ekspresivnog i jasno racionalističkog karaktera kao "recept" koji je primenjljiv u vremenu sadašnjem, u vremenu u kojem se dešavaju sve naše neizvesne, ugrožene i alijenirane sudbine.

Sava Stepanov

Grafike karborundum

Iz galerije "Grafike karborundum"

Rane grafike

Iz galerije "Rane grafike"