Kritike

Miloš Arsić: Slobodan Knežević - izazov i izazvano

Radovi Slobodana Kneževića predstavljaju serije individualnih oblika/površina kojima se neposredno i provokativno saopštava sopstveni odnos prema netradicionalno shvaćenoj plastičko-vizuelnoj celini. Ona je shvaćena kao proces uzajamnosti privilegovane mase papira u nastajanju i "prisustva" umetnika u pretpostavljenom konačnom s t a nj u. Izdvojenim pogledom "umetnika na odstojanju" od primarne zbilje događanja u materiji i formi papirne mase, maštom i emotivnom prisnošću sa materijom, ostvaren je specifičan kanon trajanja unapred nepredvidljivog poretka konkretnog oblika/površine. Umesto primamljivog "govora u prvom licu", usmerenog, angažovanog iskaza, naglašena je intrigantnost sprega univerzalno-neutralno. Autor je podjednako zainteresovan za svet unutar forme i za "fasadne" opsene kojima "prekriva" savršenu primarnost intervencija usmerenih prema unutrašnjoj, skrivenoj, nikada dokraja dostupnoj, tajanstvenoj zbilji forme. Uvažava ali kreativno relativizuje svet izvesnog koji proizlazi iz stanja k r a j nj e g i s h o d a, iz sistema u neprekidnom obnavljanju. Sopstvenom voljom, materija se transformiše u (ne)očekivani poredak, pretvara se u artikulisani red trajanja. Prolazni svet odbačenih stvari (papir) spontano uskrsava u (novo)nastalom plastičkom redu "minimalističke predstave", korespondira sa sistemom drugačijih značenja i stepenom posebne označenosti.

U serijama radova pod zajedničkim nazivom „Radovi sa papirom“ (1992-2003), Slobodan Knežević preferira sopstveni metod naglašeno plastičkog smisla artikulacije "neutralnih" (univerzalno apstraktnih) oblika u kojima je dosledno (iz)građen spreg uzajamnosti: atrakcija-"zatvorena i n f o r m a c i j a". Repertoar značenja (kontekst materije u obliku/površini) nije usmeren ka "znatiželji" poznatih već "imaginarnih posmatrača" i, ponajpre, prema sopstvenom poreklu i posebnom statusu materije, zaklonjenom ("prekrivenom") svetu posebne zbilje značenja. Prividno nonšalantno vođeni spor umetnika sa materijom, podignut je na stepen doslednog uvažavanja kompleksne akcije r a d a sa papirom; predstavlja istovremenost pronicanja u tajanstvenu sadržinu (zbilju) papira, znači plastičke intervencije na papiru i realizaciju vizuelnih opsena izgrađenih "od papira". Odnos prema izazovu materijala kao vid diskretne kontrole unutrašnjih tokova u (samo)oblikovanju papirne mase, podrazumeva odredeno postvarenje one, uvek žive i dokraja neprilagodljive materije. Ona je sposobna da se "okonča u formiranju", rukovodeći se sopstvenim zakonitostima ali i da se podvrgne plastičkim artikulacijama kao vrsti obnavljanja i uslovnog podčinjavanja tradiciji elementarnog oblikovanja primarnih struktura u nametnutom plastičkom poretku.

Princip spontanog građenja univerzalnih značenja neutralnog karaktera materije, zasnovan je na modelu preispitivanja provokativnog smisla primarnih struktura uz uvažavanje stabilne tradicije organizovanja vizuelno-plastičkih odnosa i značenja. Autor insistira na neizvesnom spregu materija - oblik - forma koji i na početku i na uslovnom kraju označava definisani koncepcijski "tok kruga" i njegovu podložnost promenama (pretpostavljeno isto na "početku" nije isto na "kraju"). Dolazi do radikalne transformacije istog, obrazuje se imaginarni red ne-konačnog stanja nizova površina izdvojenih, posebnih značenja. Nastaju bezmalo nezavisni segmenti kao kompleksi redova površina (grupe oblika-površina ali i objekata), karakterističan poredak modela u m o d e I u - o b I i k a u obliku- površine u površini. Reč je o svetu "racionalne dvodimenzionalnosti" koji nastaje kao rezultat neposrednih odnosa umetnika i materije (izabranog, znači, umetničkog materijala) koji i uslovljavaju osobenost tajnovite, obredne radnje. U osnovi je proces transcendencije, svakom novom grupom radova kao primišljenom namerom prekoračenja podjednako izazova i izazvanog, narušava se (u smislu preispitivanja) sopstveno iskustvo mogućeg. Navedeni proces, usaglašen je i sa posebnim m o d e I o m e m a n a c i j e, konstantno se relativizuje i preoblikuje izabrana tačka početka nastajanja odnosno, istovremeno se afirmiše i negira specifičan poredak savršenog koji nije shvaćen u tradicionalnom smislu vizuelno-plastičke konačnosti. Sistem konvencija okončanog, pretvara se u trajno enigmatično stanje mogućeg kao namerno neodređenog sa diskretnim naznakama značenja/vrednosti drugačijeg.

Radovi Slobodana Kneževića ne predstavljaju oblike/površine kao tradicionalni red diskretnih izmena istog u obnovljenoj tradiciji "siromašne umetnosti". Oni su nešto više i drugačije jer, često na radikalan način, obrazlažu čin i postupak i to upravo tako što ne objašnjavaju i ne insistiraju na usmerenom "smislu značenja". Nastaje igra skrivenog i javnog, rađanja i nestajanja, obnavljanja i ponavljanja, novog i drugačije novog. U takvim područjima samo uslovno zaustavljenih, formiranih oblika/površina, sadržana su mikro i makro polja strukture, naglašen je status imaginarne celine u nastajanju sopstvenih "kota vremena".

(Odlomak iz eseja "Slobodan Knežević - izazov i izazvano")

Miloš Arsić

Skice 1

Iz galerije "Skice 1"

Suva igla

Iz galerije "Suva igla"